Over zulubier en ongewassen voeten.

Zulu-time.

Zo’n 3 uurtjes rijden in noordwestelijke richting van St.-Lucia ligt Eshowe. Redelijk centraal gelegen in Kwazulu-Natal, het gebied van de Zulu’s. De zuluverhalen van Daryn in St.-Lucia en zijn aanbeveling voor de jeugdherberg in Eshowe hadden ons warm gemaakt voor een uitgebreidere onderdompeling in de zulu way of life. De hollanders Wietske en Douwe dachten er net hetzelfde over en reden in hun eigen auto mee naar Eshowe. Alhoewel zulu-time wil zeggen dat je gerust enkele uren later mag zijn als was afgesproken, gold dat niet voor ons bezoek aan een traditionele genezer of Sangoma.

Sangowa?

Eenmaal aangekomen in de zo goed als verlaten jeugdherberg van Eshowe, kregen we een korte uitleg over de sangoma’s. Zulu’s zien hun sangoma’s als een dokter, priester, psycholoog en familielid. Wij zagen het meer als iemand die vooral veel giften ontvangt en daardoor status krijgt. In het beste geval verdeelt de sangoma de giften aan diegene die ze het meeste nodig hebben. Een soort van ziekenkas dus. We reden een half uur over kronkelige zandwegjes langs erbarmelijke dorpjes waar dan ineens een stenen schoolgebouw tussen staat. De staat heeft toch duidelijk door dat ze moeten investeren in opleiding, een goede zaak!

Hutjespot.

Een zuludorp bestaat niet echt. Zulu’s hebben de neiging van hun ronde hutten te bouwen rond de hut van iemand met veel geld en aanzien. Niet zelden is dat ook een familiehoofd. Op die manier onstaan er overal verspreid groepjes van een 10-tal hutten. Tussen die groepjes ligt dan een klein pad dat de vele koeien en schapen ook gebruiken om ‘s avonds terug naar hun ‘stal’ te gaan. Niemand lijkt zich erg te storen aan onze aanwezigheid. De kinderen zijn erg enthousiast dat er blanke mensen langskomen en zwaaien voortdurend naar ons. Al lijkt het soms ook dat ze gewoon hun hand uitsteken om wat centen.

Mambojambomagictime!

Als we onze weg vinden naar de grootste hut blijkt de viering al bezig te zijn. Iedereen noemt de Sangoma hier big momma. Big momma is al naarstig bezig met preken en de uitdrijving van kwade geesten. Onze schoenen blijven buitenstaan en we buigen ons eerbiedig een weg naar een klein plaatsje dat ze voor ons hebben vrijgehouden. We verstaan natuurlijk geen Zulu maar onze plaatselijke gids, Gladys, fluistert ons af en toe wel in wat er gebeurt. Meestal is dat steeds weer een ritueel om kwade geesten af te wenden. Hiervoor worden verschillende artefacten gebruikt. Een doekje veegt het kwaad (en zweet) van het gezicht, een houten staf klopt de geesten dood en de rum… tja. De sangoma heeft achter haar een hele winkel aan ‘tovermiddeltjes’ staan. We krijgen muntsnoepjes, een banaan, een shotje rum en dan krijg ik ineens een houten kom sap aangeboden uit een grote ton. Er wordt vriendelijk aangedrongen dat ik ervan drink. Het ziet eruit als roosbruin schuim met brokjes. Het smaakt heel zuur en dan wordt er mij uitgelegd dat het zulu-bier is. Goedkoop en je wordt er snel zat van. Dat verklaart ook meteen de uitgelatenheid van sommige aanwezige zulu’s.

Trance.

Op een bepaald moment zet de koorleider en tevens de zoon van de sangoma een zoveelste lied en en blijft de menigte opzwepen. Het geluid van de drums, het geschreeuw van de koorleider en het ge-lalalalalalalala van de vrouwen brengen de Sangoma helemaal in trance. Hierbij schudt ze met haar hele lijf om daardoor weeral al het kwaad uit de drijven. Toch wel eigenaardig hoe iedereen hierin meegaat. Na de energieke trance volgt iets wat lijkt op een gebed en dan horen we enkele zinnen die ons heel vertrouwd in de oren klinken. En wij verstaan nochtans geen zulu. De kadans en de toon van het gebed laten er geen twijfel over bestaan dat we naar de zulu-versie luisteren van het ‘onze vader’. Dat moet de invloed van de engelse voorttrekkers zijn die lang geleden door zulu-land trokken.

Love & alcohol in the air.

We werden nog vriendelijk aangemoedigd om een kleine talisman te kopen. Aangezien de locals dit ook deden, het maar 10 rand (€1) kost en we ons helemaal niets verplichten, kopen we 2 kleine schildjes gemaakt van koeienleer. Het klinkt als toeristische uitmelkerij maar dat is het hier niet. Als je naar een cultureel disneyland gaat als Shakaland, dan zie je naar het schijnt wel de ene fake vertoning na de andere. Maar in dit dorpje is alles nog authentiek en buiten de maandelijkse groep van een 5-tal toeristen, zien ze hier weinig blanken. Een wel heel uitbundige zulu probeert nogal wat indruk te maken op Kathleen. Het is dan ook heel charmant als één van zijn vrienden stotterig komt melden dat zijn vriend volledig zot is van zo een mooi meisje als Kathleen. Ik kan hem dat moeilijk kwalijk nemen maar toch doet hij lachend een teken dat ik schijnbaar moet interpreteren als ‘wasjout’. Watch out dus. Dat ik maar moet oppassen of ik ben mijn meisje kwijt. We lachen er allemaal eens hartelijk om en de zulu gaat terug zitten om daar nog wat giechelend verder te fantaseren.

Bier en geld = geluk.

Er volgt nog een bedankingsmoment waarop iedereen op zijn knieën aanschuift naar de sangoma. Iedereen vraagt hulp voor kleine of grote problemen of bedankt de sangoma voor bewezen diensten. Dat gaat dan van een mirakel dat er 2 auto’s tegelijk stopten toen er iemand wou liften tot de genezing van een familielid. De sangoma wordt overladen met kaarsen, handwerk en geld. Geld waarvan ze alle briefjes op haar hoed speldt. Een duidelijk symbool van status. We hopen maar dat ze dat kostbare geld niet enkel opbrast aan zulu-bier en rum. Als het onze beurt is, stel ik mijn wens om nog veel zo’n vriendelijke zulu’s tegen te komen op onze reis. Elk van onze wensen wordt op enthousiast applaus onthaald. Dan worden we vriendelijk verzocht de hut te verlaten. De viering zal zonder ons nog enkele uurtjes doorgaan tot vanavond. Waarschijnlijk ligt iedereen dan gelukzalig te kronkelen onder invloed van het zulu-bier.
Het is nog even wachten op de auto dus komen er een heleboel kinderen op ons af met de zotste manieren om aandacht te trekken. Opdat we toch maar weer een foto zouden trekken, waar ze steeds weer kostelijk om moeten lachen.

St-Patricks Day.

Vandaag is het ook St.-Patricks day. De dag waarop heel de wereld in het groen gekleed gaat en Guiness drinkt. Wij (ik, Kathleen, Wietske en Douwe) deden mee in de bar van het hotel naast de jeugdherberg.